مدل‌سازی نقش مؤلفه‌های شناختی و هیجانی در تصمیم‌گیری استراتژیک کارآفرینان

نویسندگان

    جهانگیر یدالهی فارسی استاد گروه کسب و کار جدید، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
    دانیال ظهیری فرد * دانشجوی دکتری کارآفرینی، گروه کسب و‌کار جدید، دانشگاه تهران، تهران، ایران. danial.zahirifard@ut.ac.ir

کلمات کلیدی:

تصمیم‌گیری استراتژیک, مؤلفه‌های شناختی, مؤلفه‌های هیجانی, کارآفرینان, تحلیل مضمون, تعادل شناختی–هیجانی, شبکه مضامین

چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و مدل‌سازی نحوه تعامل مؤلفه‌های شناختی و هیجانی در فرایند تصمیم‌گیری استراتژیک کارآفرینان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، یک مطالعه کیفی مبتنی بر روش تحلیل مضمون بود. جامعه پژوهش شامل استادان دانشگاه در حوزه‌های مدیریت و کارآفرینی و نیز کارآفرینان باتجربه فعال در شرکت‌های نوپا و دانش‌بنیان بود. مشارکت‌کنندگان با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند و مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ نفر تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مصاحبه‌ها پس از ضبط و پیاده‌سازی کامل، با استفاده از رویکرد شبکه مضامین و در سه مرحله استخراج مضامین پایه، تدوین مضامین سازمان‌دهنده و شکل‌دهی مضامین فراگیر تحلیل شدند. مدیریت و کدگذاری داده‌ها با نرم‌افزار MAXQDA انجام گرفت و اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، توافق میان پژوهشگران و تحلیل هم‌زمان داده‌ها با گردآوری آن‌ها بررسی شد. نتایج نشان داد تصمیم‌گیری استراتژیک کارآفرینان از تعامل پنج مضمون فراگیر شامل ابعاد شناختی، ابعاد هیجانی، ویژگی‌های فردی، عوامل محیطی و پیامدها و راهبردها شکل می‌گیرد. ابعاد شناختی از طریق پردازش اطلاعات، ارزیابی گزینه‌ها، تفکر تحلیلی و یادگیری دانشی، زیربنای عقلانی تصمیم‌ها را فراهم می‌کردند؛ درحالی‌که مدیریت هیجان، هیجان انگیزشی، شهود و هوش هیجانی، جهت و شدت تصمیم‌ها را تعدیل می‌کردند. ویژگی‌هایی مانند تاب‌آوری، ریسک‌پذیری، خودکارآمدی و نگرش فرصت‌محور نقش کاتالیزوری داشتند و عوامل محیطی می‌توانستند فشار شناختی و هیجانی را تشدید یا تعدیل کنند. پدیده محوری مدل، «تعادل شناختی–هیجانی» بود که به ارتقای عملکرد سازمانی، انطباق‌پذیری، یادگیری و مزیت رقابتی منجر می‌شد. کیفیت تصمیم‌گیری استراتژیک کارآفرینان به توانایی آنان در تلفیق تحلیل عقلانی، شهود، تنظیم هیجان و سازگاری با شرایط محیطی وابسته است؛ بنابراین، توسعه هم‌زمان شایستگی‌های شناختی و هیجانی می‌تواند تصمیم‌های راهبردی را در شرایط عدم قطعیت اثربخش‌تر سازد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Babaei, M., Ezzati, M., Mahjoub Eshratabadi, H., & Mehrbani, V. (2024). Identifying the Components of Complexity and Cognitive Biases Related to the Financial Decisions of Academic Entrepreneurs Using a Qualitative Grounded Theory Approach. Quarterly Journal of Applied Psychological Research, 15(3), 273-292.

Baron, R., Byrne, D., & Branscomb, N. (2020). Social Psychology (Y. Karimi, Trans.; 11th ed.). Rovan Publications.

Cheng, P., Wu, S., & Xiao, J. (2025). Exploring the Impact of Entrepreneurial Orientation and Market Orientation on Entrepreneurial Performance in the Context of Environmental Uncertainty. Scientific reports, 15(1), 1913. https://doi.org/10.1038/s41598-025-86344-w

Gholipour, A., Asadi, J., Tajari, T., & Bayani, A. (2022). Designing a Model for Encouraging Entrepreneurial Behavior Using Cognitive and Emotional Approaches: A Qualitative Study. Industrial and Organizational Psychology Studies, 9(2), 355-376. https://doi.org/10.22055/jiops.2023.42389.1313

Griffith, M. D., Bacq, S., & Chen, J. (2023). Emotions and Cognition in Entrepreneurial Decision Making: A Multilevel Perspective. Entrepreneurship Theory and Practice, 47(4), 985-1012.

Luoma, J., & Martela, F. (2021). A Dual-Processing View of Three Cognitive Strategies in Strategic Decision Making: Intuition, Analytic Reasoning, and Reframing. Long Range Planning, 54(3), 102065. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2020.102065

Reeve, J. M. (2018). Motivation and Emotion (Y. Seyed Mohammadi, Trans.; 7th ed.). Veirayesh Publications.

Roosta Kalishami, A., Heidari, A., & Shahhosseini, M. (2025). Cognitive Biases in Strategic Decision-Making: A Systematic Review. New Research in Decision-Making, 10(1), 163-197.

Rostamzadeh, F., Keyhan, J., & Ebrahimi Nowruzabad, S. (2025). Entrepreneurial Mindfulness and Emotion Regulation as Prerequisites for Strategic Decision-Making under Economic Uncertainty. First National Conference on Professional Ethics and Social Responsibility in Management and Financial Sciences, Urmia.

Sanda, M. A., & Sallama, M. N. (2023). Mediation Effect of Emotions on Relational Dynamics between Entrepreneurs' Thinking Processes and Their Entrepreneurial Decision-Making. Journal of the International Council for Small Business, 4(4), 337-350. https://doi.org/10.1080/26437015.2022.2156312

Sassetti, S., Cavaliere, V., & Lombardi, S. (2022). The Rhythm of Effective Entrepreneurs' Decision-Making Process: The Pathways of Alertness Scanning and Search and Cognitive Style. A Mediation Model. International Entrepreneurship and Management Journal, 18(2), 555-578. https://doi.org/10.1007/s11365-021-00759-1

Serna-Zuluaga, J. C., Juarez-Varon, D., Mengual-Recuerda, A., & Medina-Lopez, A. (2024). Analysis of the Influence of Emotions on the Decision-Making of Entrepreneurs Using Neurotechnologies. International Entrepreneurship and Management Journal, 20(3), 2169-2186. https://doi.org/10.1007/s11365-024-00960-y

Urban, B. (2012). Researching Entrepreneurship from a Cognitive Perspective: A Focus on Necessity Entrepreneurs in the Johannesburg Area. African journal of business management, 6(48), 11732-11742. https://doi.org/10.5897/AJBM11.2669

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۵/۰۷/۰۱

ارسال

۱۴۰۴/۱۲/۱۰

بازنگری

۱۴۰۵/۰۴/۱۲

پذیرش

۱۴۰۵/۰۴/۱۹

شماره

نوع مقاله

مقاله کیفی

ارجاع به مقاله

یدالهی فارسی ج.، و ظهیری فرد د. (1405). مدل‌سازی نقش مؤلفه‌های شناختی و هیجانی در تصمیم‌گیری استراتژیک کارآفرینان. تکنولوژی در کارآفرینی و مدیریت استراتژیک، 1-24. https://www.journaltesm.com/index.php/journaltesm/article/view/487

مقالات مشابه

101-110 از 254

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.