ارائه مدل رفتار مشتریان صنعت بانکداری در عراق با تأکید بر تحول دیجیتال
کلمات کلیدی:
تحول دیجیتال, کیفیت خدمات دیجیتال, تجربه مشتری, رضایت مشتری, وفاداری مشتریچکیده
هدف هدف این پژوهش، بررسی تأثیر تحول دیجیتال بر کیفیت خدمات دیجیتال، تجربه مشتری، رضایت مشتری و وفاداری مشتریان در بانکهای عراق و ارائه مدلی برای تبیین روابط میان این متغیرها بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–پیمایشی بود. جامعه آماری شامل مشتریان بانکهای عراقی استفادهکننده از خدمات بانکداری دیجیتال بود که از میان آنان 200 نفر به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه استاندارد مبتنی بر طیف پنجدرجهای لیکرت بود که متغیرهای تحول دیجیتال، کیفیت خدمات دیجیتال، تجربه مشتری، رضایت مشتری و وفاداری مشتری را اندازهگیری میکرد. روایی و پایایی ابزار با استفاده از شاخصهای آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و میانگین واریانس استخراجشده تأیید شد. برای تحلیل دادهها و آزمون فرضیهها از مدلسازی معادلات ساختاری و نرمافزار SmartPLS استفاده شد. نتایج نشان داد تحول دیجیتال تأثیر مثبت و معناداری بر کیفیت خدمات دیجیتال (β=0.401, t=7.218, p<0.001) و تجربه مشتری (β=0.365, t=5.718, p<0.001) دارد. همچنین تحول دیجیتال بهطور مستقیم بر رضایت مشتری تأثیر مثبت و معناداری گذاشت (β=0.358, t=6.684, p<0.001). کیفیت خدمات دیجیتال (β=0.253, t=4.944, p<0.001) و تجربه مشتری (β=0.411, t=8.826, p<0.001) نیز رضایت مشتری را بهطور معناداری افزایش دادند. علاوه بر این، رضایت مشتری قویترین اثر را بر وفاداری مشتری نشان داد (β=0.547, t=12.535, p<0.001). مقادیر Q² برای تمامی سازههای درونزا بیشتر از 0.35 بود که بیانگر قدرت پیشبینی قوی مدل است. یافتههای پژوهش نشان دادند که تحول دیجیتال از طریق ارتقای کیفیت خدمات دیجیتال و بهبود تجربه مشتری، رضایت مشتریان را افزایش داده و در نهایت به تقویت وفاداری آنان منجر میشود. بنابراین، سرمایهگذاری در زیرساختهای دیجیتال، افزایش امنیت تراکنشها، توسعه خدمات آنلاین و بهبود تجربه کاربری میتواند به عنوان راهبردی مؤثر برای ارتقای عملکرد و مزیت رقابتی بانکهای عراق مورد توجه قرار گیرد.
دانلودها
مراجع
Abror, A., Patrisia, D., Engriani, Y., Noor, N. M. B. M., Omar, M. W., Hafizh, M. A., & Linda, M. R. (2023). Antecedents of customer value co-creation in Islamic banking: The role of religiosity, perceived value and behavioral factors. Cogent Business & Management, 10(3). https://doi.org/10.1080/23311975.2023.2259577
Ashrafuzzaman, M., Parveen, R., Sumiya, M. A., & Rahman, A. (2025). AI-powered personalization in digital banking: A review of customer behavior analytics and engagement. American Journal of Interdisciplinary Studies, 6(1), 40-71. https://doi.org/10.63125/z9s39s47
Cui, X., & Xu, J. (2022). Understanding the E-Banking Channel Selection Behavior of Elderly Customers: A Small-World Network Perspective. Journal of Organizational and End User Computing (JOEUC), 34(6), 1-21. https://doi.org/10.4018/JOEUC.300765
Ebrahimi, A., & Aali, S. (2020). Investigating the Impact of Relationship Quality on Customers' Behavioral Responses at Different Stages of the Customer Relationship Life Cycle (Case Study: Tabriz Agriculture Bank). Business Management Quarterly, 8(3), 503-528.
Hafez, M. (2021). The impact of social media marketing activities on brand equity in the banking sector in Bangladesh: the mediating role of brand love and brand trust. International Journal of Bank Marketing, 39(7), 1353-1376. https://doi.org/10.1108/IJBM-02-2021-0067
Hossain, A., Humayun K. Chowdhury, M., Hasan, S., Shamsuzzaman, M., Fahim, A. Y., & Yusuf H. Khan, M. (2020). Banking service in Bangladesh: The impact of service marketing mix on purchase intention of university students. Strategic Change, 29(3), 363-374. https://doi.org/10.1002/jsc.2335
Hosseini, M., Abdolvand, N., & Harandi, S. R. (2022). Two-dimensional analysis of customer behavior in traditional and electronic banking. Digital Business, 2(2). https://doi.org/10.1016/j.digbus.2022.100030
Ja'fari, P., Asaish, H., Kamali, M., & Zahed Gharavi, M. (2024). Investigating Factors Affecting the Behavior of Legal (Corporate) Bank Customers. Islamic Economics and Banking Scientific Quarterly(49), 75-96.
Karim, D. N., Hossain, M. M., Chowdhury, S. P., Karim, R. A., Rahman, M. H. A., & Rahman, M. S. (2024). Linking performance appraisal fairness and performance feedback to bankers' extra-role customer service behavior: A serial multiple mediation model. Social Sciences & Humanities Open, 10, 100956. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2024.100956
Liao, Y. K., Nguyen, H. L. T., Dao, T. C., Nguyen, P. T. T., & Sophea, H. (2024). The antecedents of customers' attitude and behavioral intention of using e-banking: The moderating roles of social influence and customers' traits. Journal of Financial Services Marketing, 29(3), 1037-1061. https://doi.org/10.1057/s41264-023-00254-4
Mainardes, E. W., Rosa, C. A. d. M., & Nossa, S. N. (2020). Omnichannel strategy and customer loyalty in banking. International Journal of Bank Marketing, 38(4), 799-822. https://doi.org/10.1108/IJBM-07-2019-0272
Malek Akhlaq, I., Mohammadi Karimi, Y., & Talebi, D. (2021). Designing a model of banking customer behavior in online social media. Business Management Explorations, 13(25), 475-497.
Maziriri, E. T., Rukuni, T. F., Nyagadza, B., & Bepe, T. (2026). The customer's quest to manage funds digitally: Exploring the factors that influence the intention to use and the ongoing use of mobile banking apps. Computers in Human Behavior Reports, 21, 100907. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2025.100907
Moslehi, P., & Sheikh, A. (2020). The impact of advertising on social media on customer behavior (Case study: Customers of Bank Ayandeh). Conference on Industrial Engineering, Economics, and Management,
Nazarian-Jashnabadi, J., Ronaghi, M., alimohammadlu, m., & Ebrahimi, A. (2023). The framework of factors affecting the maturity of business intelligence. Business Intelligence Management Studies, 12(46), 1-39. https://doi.org/10.22054/ims.2023.74305.2346
Nourizadeh, M., Nourbakhsh, K., & Haqshenas, F. (2023). Designing a Dual-Dimensional Model of Customer Loyalty for Electronic Banking Services. Consumer Behavior Studies, 10(2), 113-137. https://cbs.uok.ac.ir/article_62705.html?lang=en
Pambudi, A., Widayanti, R., & Edastama, P. (2021). Trust and Acceptance of E-Banking Technology Effect of Mediation on Customer Relationship Management Performance. ADI Journal on Recent Innovation, 3(1), 87-96. https://doi.org/10.34306/ajri.v3i1.538
Paridari, M., Saberi, H., Amini, Z. a.-A., & Sadeh, E. (2020). Identifying and Analyzing Behavioral Patterns of Bank Service Customers Using Data Mining Techniques. Iranian Political Sociology, 3(3), 3452-3471. https://www.magiran.com/paper/2583652/identifying-and-analyzing-behavioral-patterns-of-banking-service-customers-using-data-mining-techniques?lang=en
Rana, M. N. U., Al Shiam, S. A., Shochona, S. A., Islam, M. R., Asrafuzzaman, M., Bhowmik, P. K., Naznin, R., Ghosh, S. K., Sarkar, M. A. I., & Asaduzzaman, M. (2024). Revolutionizing Banking Decision-Making: A Deep Learning Approach to Predicting Customer Behavior. Journal of Business and Management Studies, 6(3), 21-27. https://doi.org/10.32996/jbms.2024.6.3.3
Shafiei, A. S. M., Taleghani, M., & Haghayegh, R. A. S. (2025). Designing and Validating a Behavioral Model of Banking System Customers. Management Strategies and Engineering Sciences, 7(3), 47-56. https://doi.org/10.61838/msesj.7.3.5
Ziaeipour, A., & Abbasnejad, P. (2019). Examining the relationship between gamification in electronic banking and electronic customer behavior of private banks. Second International Conference on Management and Industrial Engineering in the Modern Era, Tehran.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1405 Ibrahim Mohammed Mahmood (Author); Naser Seifolahi; Ghasem Zarei, Mohammad Bashokouh (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.

