واکاوی شاخص‌های شکل‌دهنده جایگاه برند در اکوسیستم کارآفرینی ایران

مهدیه  بازگیر; سید حسن حاتمی نسب; شهناز نایب زاده

نویسندگان

مهدیه بازگیر گروه مدیریت بازرگانی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0007-1784-2844
سید حسن حاتمی نسب گروه مدیریت، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران https://orcid.org/0000-0002-3921-9857
شهناز نایب زاده گروه مدیریت بازرگانی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0003-1063-0631

کلمات کلیدی:

جایگاه برند, اکوسیستم کارآفرینی, برندسازی کارآفرینانه, مدیریت برند و مشروعیت‌بندی برند

چکیده

هدف پژوهش حاضر، استخراج و تبیین شاخص‌های شکل‌دهنده جایگاه برند در اکوسیستم کارآفرینی ایران و ارائه الگویی منسجم از روابط میان عوامل مؤثر بر شکل‌گیری و ارتقای این جایگاه بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی ـ استقرایی بود که در چارچوب فلسفه تفسیرگرایی و با استفاده از راهبرد نظریه داده‌بنیاد مبتنی بر الگوی استراوس و کوربین انجام شد. جامعه پژوهش شامل اسناد و متون علمی مرتبط و نیز خبرگان دانشگاهی و اجرایی حوزه کارآفرینی و برندسازی بود. مشارکت‌کنندگان به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 12 نفر از خبرگان تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA و در قالب مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. همچنین برای ارزیابی کیفیت یافته‌های کیفی، معیارهای باورپذیری، اطمینان‌پذیری، تأییدپذیری و انتقال‌پذیری مورد توجه قرار گرفت. تحلیل داده‌ها به استخراج 141 کد اولیه، 25 مفهوم و 13 مقوله منجر شد. نتایج الگوی پارادایمی نشان داد که جایگاه برند در اکوسیستم کارآفرینی ایران از تعامل چندبعدی میان ادراک بازار از برند، هویت برند، مدیریت برند، بستر فرهنگی، زیرساخت آموزشی، تأمین مالی، زیرساخت‌های نوآوری و محیط نهادی شکل می‌گیرد. مدیریت برند به‌عنوان پدیده محوری شناسایی شد و راهبردهایی نظیر شبکه‌سازی کارآفرینانه، همکاری نهادی، توسعه استراتژیک برند و توسعه بازار برند نقش واسط در تبدیل ظرفیت‌های اکوسیستم به پیامدهای بازار و اقتصادی داشتند. پیامدهای اصلی شامل افزایش وفاداری مشتری، بهبود عملکرد بازار برند، افزایش سهم بازار و فروش و در نهایت ارتقای جایگاه برند در اکوسیستم بود. همچنین جایگاه نهایی برند حاصل تعامل پویا میان شرایط علّی، زمینه‌ای، مداخله‌گر و راهبردهای اتخاذشده بود. جایگاه برند در اکوسیستم کارآفرینی ایران ماهیتی راهبردی، چندبعدی و اکوسیستمی دارد و نمی‌توان آن را صرفاً نتیجه فعالیت‌های تبلیغاتی یا بازاریابی دانست. شکل‌گیری جایگاه قوی برند مستلزم هم‌افزایی میان هویت و مدیریت برند، ظرفیت‌های نهادی و فرهنگی، منابع مالی و آموزشی و تعاملات شبکه‌ای است. بنابراین، کسب‌وکارهای نوپا و کوچک و متوسط می‌توانند با مدیریت منسجم برند، توسعه روابط اکوسیستمی و ایجاد تمایز و اعتماد در بازار، مشروعیت، دسترسی به منابع، عملکرد بازار و رقابت‌پذیری خود را تقویت کنند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Adinda, C., Syahira, R., Risde, K. R., & Rahayu, F. (2026). Analyzing Laptop Brand Positioning in Indonesia: A Perceptual Mapping Approach. Golden Ratio of Mapping Idea and Literature Format, 6(1), 1072-1085. https://doi.org/10.52970/grmilf.v6i1.1823

Alipour Harisi, M., Yadollahi Farsi, J., & Zali, M. R. (2021). Designing an Entrepreneurship Process Model Based on Branding: A Case Study of the Panter Brand in the Stationery Industry. Business Management Perspective, 20(48), 13-42.

Alms, J., & Tamásy, C. (2026). Social entrepreneurship ecosystems in the Baltic Sea region: searching for rural perspectives. Journal of Baltic Studies, 1-26. https://doi.org/10.1080/01629778.2026.2643849

Alsaaty, F. M., & Sawyer, G. (2019). Branding Entrepreneurial Start up Disruptive Innovation Ventures. Journal of Small Business and Entrepreneurship, 7(1), 71-81. https://doi.org/10.15640/jsbed.v7n1a6

Alzate, M., Arce-Urriza, M., & Cebollada, J. (2022). Mining the text of online consumer reviews to analyze brand image and brand positioning. Journal of Retailing and Consumer Services, 67, 102989. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2022.102989

Amani, M., Nasr Esfahani, A., Shaemi Barzoki, A., & Teymouri, H. (2019). Identifying the Antecedents and Consequences of Entrepreneurs' Personal Brands: A Case Study of Entrepreneurs in Isfahan. Journal of Executive Management, 11(22), 207-228.

Amolo, J., & Migiro, S. O. (2015). An entrepreneurial flair development: the role of an ecosystem. Problems and Perspectives in Management, 13(2), 494-505.

Bashir Khodaparasti, R., & Bagheri Gharah Bolagh, H. (2020). Exploring the Role of Brand Orientation and Entrepreneurial Orientation in Brand Performance among Green Food Manufacturing Companies. Entrepreneurship Strategies in Agriculture, 7(14), 11-20.

Bernarto, I., Berlianto, M. P., Meilani, Y. F., Masman, R. R., & Suryawan, I. N. (2020). The Influence of Brand Awareness, Brand Image, and Brand Trust on Brand Loyalty. Jurnal Manajemen, 24(3), 412-426. https://doi.org/10.24912/jm.v24i3.676

Dewi, L. G. P. S., Edyanto, N., & Siagian, H. (2020). The Effect of Brand Ambassador, Brand Image, and Brand Awareness on Purchase Decision of Pantene Shampoo in Surabaya, Indonesia SHS Web of Conferences, https://doi.org/10.1051/shsconf/20207601023

Emon, M. M. H. (2026). Purpose-Driven Intelligence in Green Marketing: Leveraging AI for CSR-Centric and Sustainable Brand Positioning. In Transforming Business Practices With AI-Powered Green Marketing (pp. 89-122). IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/979-8-3373-3017-4.ch004

Eqbal Moghaddam, T., Mohammadkazemi, & Zabihi. (2023). Designing a City Branding Model Based on Digital Entrepreneurship in Creative Industries. Urban Economics and Planning, 4(1), 6-17.

Foroudi, P. (2019). Influence of brand signature, brand awareness, brand attitude, brand reputation on hotel industry's brand performance. International Journal of Hospitality Management, 76, 271-285. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2018.05.016

Hosseini Kahnouj, S. R., Sajasi Qeidari, H., Annabestani, A. A., & Shahdadi, A. (2021). Identifying Challenges Affecting the Development of the Tourism Business Ecosystem Using a Phenomenological Approach. Space Planning and Spatial Planning, 25(4), 71-112.

Hu, F., & Trivedi, R. H. (2020). Mapping hotel brand positioning and competitive landscapes by text-mining user-generated content. International Journal of Hospitality Management, 84, 102317. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2019.102317

Iyer, P., Davari, A., & Paswan, A. (2018). Determinants of brand performance: the role of internal branding. Journal of Brand Management, 25(3), 202-216. https://doi.org/10.1057/s41262-018-0097-1

Khajehpour Shirvan, N., Saketi, & Teymournejad, K. (2024). Presenting a Framework for Evaluating the Entrepreneurial Ecosystem of Science and Technology Parks in Iran. Strategic Management Studies, 15(57), 181-208.

Leicht, T., Giovanardi, M., Darler, W., & Kavaratzis, M. (2026). Co-creating and managing resident-place relationships in place marketing and branding: a place brand equity approach. European Journal of Marketing, 60(1), 1-31. https://doi.org/10.1108/EJM-03-2023-0154

Malekzadeh Oskouei, M., & Mohebbi, M. M. (2018). The Effect of Brand Orientation and Brand Entrepreneurship on Brand Performance: The Mediating Role of Brand Identification Second Scientific Research Conference on New Achievements in Management Sciences, Accounting, and Economics Studies in Iran, Ilam.

Plompen, B. E., & Wynants, M. (2021). Exploring the Entrepreneur's Mind-A Spectrum of Corporate Branding Mindsets Found in Start-ups.

Regele, M. D., & Neck, H. M. (2014). Entrepreneurship education sub-ecosystem in the United States: opportunities to increase entrepreneurial activity. (pp. 52-69): Babson College, USASBE.

Rezaei, B., Jalilian, N., & Badizadeh, A. (2021). The Effect of Entrepreneurial Ecosystem Formation Preconditions on Health Tourism Outcomes in Iran: A Case Study of Kermanshah Province. Entrepreneurship Knowledge, 1(1).

Sattari, B., Zia, B., Sokhdari, K., & Hosseini, S. R. (2020). Research Synthesis of Studies on the International Entrepreneurial Branding Model in the Health Tourism Industry. Tourism and Development, 9(2), 51-66.

Soukhtanlou, Rastegar, A., Sanaeipour, H., & Gorji. (2022). Designing a Technological Entrepreneurship Ecosystem Model in the Processing Industries of Golestan Province. Entrepreneurship Strategies in Agriculture, 9(17), 59-72.

Stam, E., & Van de Ven, A. (2021). Entrepreneurial ecosystem elements. Small Business Economics, 56(2), 809-832. https://doi.org/10.1007/s11187-019-00270-6

Thakshak. (2018). Analysing customer based airline brand equity: Perspective from Taiwan. Future Business Journal, 4(2), 233-245. https://doi.org/10.1016/j.fbj.2018.07.001

Wu, Y., Wu, J., & Cai, Y. (2025). Conform to local: how local vs global brand positioning increases consumer conformity. Journal of Product & Brand Management, 34(4), 500-515. https://doi.org/10.1108/JPBM-01-2024-4936

Yarahmadi, M., Almasifard, M. R., & Abdolmaleki, Z. (2021). Exploring Factors Affecting the Creation of a Sports Entrepreneurship Ecosystem in Kermanshah Province. Sport Management Journal, 13(3), 885-902.